Newsletter środowiskowy 15/04/2026

Projekt ustawy o transgranicznym przemieszczaniu odpadów

Rada Ministrów pracuje nad projektem ustawy o transgranicznym przemieszczaniu odpadów (nr z wykazu UC115[1], „Projekt”), która ma zastąpić obowiązującą ustawę z 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.

Projekt stanowi dostosowanie polskich przepisów do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1157 z 11 kwietnia 2024 r. w sprawie przemieszczania odpadów („Rozporządzenie”). Choć przepisy Rozporządzenia stosowane są bezpośrednio (nie wymagają implementowania), konieczne jest określenie krajowych ram prawnych dla jego stosowania.

Większość przepisów Rozporządzenia zacznie być stosowana od 21 maja 2026 r., w tej samej dacie planowane jest wejście w życie projektowanej ustawy. Najważniejsze zmiany wprowadzane Projektem:

Elektroniczny obieg dokumentów i identyfikacja podmiotów

• Projekt przewiduje pełną digitalizację komunikacji w sprawach transgranicznego przemieszczania odpadów. Dokumenty oraz informacje mają być przekazywane za pośrednictwem systemu DIWASS prowadzonego przez Komisję Europejską.
• Podstawowym identyfikatorem przedsiębiorców będzie numer EORI, a w przypadku jego braku – NIP lub PESEL.

Większa elastyczność zmian w wydanych zgodach

• Projekt rozszerza katalog elementów decyzji dotyczącej przemieszczania odpadów, które będzie można zmienić bez konieczności składania nowego zgłoszenia. Rozwiązanie to ma na celu ograniczenie problemów praktycznych, powstających np. w sytuacji zamknięcia trasy transportowej lub konieczności zmiany sposobu pakowania odpadów.
• Zmiana decyzji – na wniosek zgłaszającego – będzie możliwa w przypadku zmiany przewoźnika; rodzaju transportu; trasy przewozu na terytorium kraju; rodzaju opakowania odpadów.

Szybsze procedury i jednoinstancyjność

• Projekt wprowadza jednoinstancyjność postępowań administracyjnych prowadzonych przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (GIOŚ) w sprawach dotyczących obowiązku odbioru lub zagospodarowania odpadów w przypadku nielegalnego przemieszczania.
• Decyzje w tych sprawach będą ostateczne – nie będzie możliwości złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
• Zmiana ta ma umożliwić dotrzymanie terminów wynikających z prawa UE (90 i 30 dni), które w dotychczasowej praktyce były często przekraczane.

Cofnięcie zezwoleń i utrzymanie zakazów przywozu

• Projekt przewiduje możliwość cofnięcia zezwolenia na zbieranie lub przetwarzanie odpadów w przypadku naruszenia przepisów Rozporządzenia.
• Utrzymane zostaną również:
• całkowity zakaz przywozu do Polski odpadów w celu unieszkodliwiania,
• zakaz przywozu odpadów komunalnych i odpadów powstałych z ich przetwarzania (z wyjątkiem odpadów zebranych selektywnie przeznaczonych do recyklingu).

Nowy system kar–wyższe sankcje

• Projekt przewiduje znaczące zaostrzenie administracyjnych kar pieniężnych za naruszenia przepisów dotyczących przemieszczania odpadów. Kary mają wynosić:
• 50 000 – 1 000 000 zł za nielegalne przemieszczenie odpadów objętych procedurą zgłoszenia i zgody (dotychczas min. 10 000 zł),
• 30 000 – 1 000 000 zł za nielegalne przemieszczenie odpadów z tzw. „zielonej listy” [2],
• 30 000 – 1 000 000 zł dla odbiorcy odpadów przemieszczonych nielegalnie,
• 20 000 – 200 000 zł za naruszenia proceduralne (np. przekroczenie liczby transportów czy brak dokumentów),
• 10 000 – 100 000 zł dla transportującego odpady z naruszeniem warunków transportu.
  ‍

Zmiany w unijnej polityce klimatycznej – nowy cel na 2040 r. i opóźnienie ETS

Nowy cel klimatyczny UE

• Państwa członkowskie UE zatwierdziły zmianę europejskiego prawa klimatycznego, wprowadzając nowy cel pośredni w drodze do neutralności klimatycznej – redukcję emisji gazów cieplarnianych o 90% do 2040 r. względem poziomu z 1990 r. Dotychczas celem pośrednim była redukcja emisji o co najmniej 55% do 2030 r., przy zachowaniu celu osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 r.
• Komisja Europejska będzie zobowiązana do przeglądu celu klimatycznego co dwa lata, z uwzględnieniem m.in.: cen energii, postępu technologicznego oraz sytuacji gospodarczej w UE.
• Zmiany zostały opublikowane w Dzienniku Urzędowym UE w dniu 18 marca 2026 r., zatem weszły w życie 7 kwietnia 2026 r. w drodze rozporządzenia (UE) 2026/0667.

Możliwość wykorzystania międzynarodowych kredytów węglowych

• Jednym z nowych elementów przyjętych zmian jest możliwość wykorzystania międzynarodowych kredytów węglowych w ramach realizacji celu klimatycznego.
• Zgodnie z uzgodnieniami od 2036 r. możliwe będzie wykorzystanie kredytów węglowych zgodnych z art. 6 Porozumienia paryskiego[3] - ich udział będzie ograniczony do maksymalnie 5% wymaganej redukcji emisji.

Opóźnienie wdrożenia systemu ETS2

• Wraz z przyjęciem zmian zdecydowano także o rocznym opóźnieniu uruchomienia systemu ETS2, który rozszerzy unijny system handlu uprawnieniami do emisji na nowe sektory (m.in. paliwa wykorzystywane w transporcie drogowym oraz do ogrzewania budynków).
• Jego start został przesunięty na 2028 r. zamiast pierwotnie planowanego 2027 r., a państwa członkowskie otrzymają dodatkową elastyczność w realizacji celów redukcji emisji – w szczególności możliwość kompensowania niedoborów redukcji w jednym sektorze większymi redukcjami w innym sektorze objętym systemem ETS2.
  ‍

Projekt nowelizacji ustawy o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza przez statki

Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy zmieniającej ustawę o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza przez statki oraz niektóre inne ustawy (druk sejmowy nr 2317[4], „Nowelizacja”). Celem Nowelizacji jest dostosowanie polskiego prawa do regulacji UE dotyczących dekarbonizacji transportu morskiego, w szczególności do rozporządzenia FuelEU Maritime (UE) 2023/1805[5] („rozporządzenie FuelEU”), które przewiduje stopniowe ograniczanie emisji gazów cieplarnianych w żegludze oraz zwiększenie wykorzystania paliw odnawialnych i niskoemisyjnych.

Nowelizacja wprowadza następujące rozwiązania:

System monitorowania emisji i sprawozdawczości

• Wprowadzenie krajowego mechanizmu monitorowania i raportowania emisji gazów cieplarnianych z transportu morskiego. Armatorzy będą zobowiązani do monitorowania zużycia energii na statkach oraz raportowania intensywności emisji gazów cieplarnianych, zgodnie z wymogami rozporządzenia FuelEU.
• Roczne sprawozdania armatorów będą podlegały weryfikacji przez niezależnych weryfikatorów akredytowanych przez Polskie Centrum Akredytacji lub odpowiednie jednostki akredytujące w innych państwach UE.
• Nowelizacja przewiduje także udział Krajowego Ośrodka Bilansowania i Zarządzania Emisjami (KOBiZE) w procesie weryfikacji danych emisyjnych – ośrodek będzie mógł wydawać opinie dotyczące spójności danych zawartych w sprawozdaniach FuelEU oraz poprawności obliczeń weryfikatorów.

Dokument zgodności FuelEU

• Nowelizacja wprowadza procedurę wydawania dokumentu zgodności FuelEU, potwierdzającego spełnianie wymogów dotyczących intensywności emisji.
• Dyrektorzy urzędów morskich będą kontrolować statki zawijające do polskich portów pod kątem posiadania tego dokumentu. W przypadku stwierdzenia deficytu zgodności lub naruszeń przepisów możliwe będzie nakładanie kar FuelEU na armatorów, obliczanych zgodnie z zasadami określonymi w rozporządzeniu UE.

Nowe obowiązki dla portów i statków –zasilanie energią z lądu

• Wprowadzono przepisy dotyczące korzystania przez statki z zasilania energią elektryczną z lądu (shore-side electricity) podczas postoju w portach.
• Armatorzy będą musieli przekazywać informacje o zamiarze korzystania z takiego zasilania lub zastosowania technologii bezemisyjnych przed zawinięciem do portu.

Jak możemy pomóc?

Wspieramy klientów m.in. w:

• analizie wpływu nowych regulacji środowiskowych i klimatycznych na działalność przedsiębiorstwa,
• przygotowaniu do stosowania nowych obowiązków wynikających z przepisów dotyczących transgranicznego przemieszczania odpadów,
• doradztwie w zakresie obowiązków wynikających z regulacji FuelEU Maritime oraz systemów monitorowania emisji,
• identyfikacji ryzyk regulacyjnych oraz wsparciu w postępowaniach administracyjnych przed organami ochrony środowiska.
  ‍

[1] https://legislacja.gov.pl/projekt/12407554

[2] „Zielona lista odpadów” – odpady wymienione w załączniku III do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1157 z dnia 11 kwietnia 2024 r. w sprawie przemieszczania odpadów

[3] Porozumienie paryskie przyjęte w dniu 12 grudnia 2015 r. w ramach Ramowej konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu (UNFCCC), Dz.U. z 2017 r. poz. 36.

[4] Druk nr 2317 - Sejm Rzeczypospolitej Polskiej

[5] Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1805 z dnia 13 września 2023 r. w sprawie stosowania paliw odnawialnych i niskoemisyjnych w transporcie morskim oraz zmiany dyrektywy 2009/16/WE (FuelEU Maritime)