Newsletter środowiskowy 18/12/2025

Rozszerzona odpowiedzialność producenta (ROP) dla wyrobów włókienniczych

Najnowsza nowelizacja tzw. dyrektywy odpadowej[1], wprowadzona Dyrektywą 2025/1892[2], nakłada na wszystkie państwa członkowskie obowiązek wprowadzenia systemu ROP dla wyrobów włókienniczych. Państwa muszą implementować przepisy nowelizacji najpóźniej do 17 czerwca 2027 r., zaś sam system musi zacząć działać do 17 kwietnia 2028 r.

Przypomnijmy, że system ROP (działający już także w innych branżach np. opakowaniowej) zakłada, że producenci powinni ponosić odpowiedzialność za pełny cykl życia swoich produktów. W praktyce chodzi o ponoszenie kosztów związanych nie tylko z samą produkcją, ale także z zagospodarowaniem odpadów, które z tego produktu powstały. Celem ROP jest zmniejszenie wpływu produkcji danego towaru na środowisko naturalne.

Zakres ROP

System ROP ma objąć m.in. artykuły odzieżowe, obuwie, kapelusze, koce, pledy, pościele, a nawet firanki i zasłony, a także inne produkty wymienione w nowym Załączniku IVc do dyrektywy odpadowej. Ponadto państwa członkowskie mogą dodatkowo objąć systemem ROP materace.

Nowe obowiązki

Dla producentów wyrobów włókienniczych, wprowadzenie systemu ROP będzie oznaczało konieczność poniesienia dodatkowych kosztów, a także spełnienia wielu nowych obowiązków administracyjnych.  Producenci tekstyliów będą pokrywali koszty całego cyklu życia swoich wyrobów – od ich wprowadzenia na rynek poprzez zbiórkę zużytego towaru aż po jego recykling. W praktyce przedsiębiorcy wprowadzający odzież, obuwie i inne tekstylia na rynek będą musieli m.in.:

• Pokrywać koszty działań związanych z zagospodarowaniem odpadów tekstylnych – w tym m.in. koszty zbierania używanych wyrobów włókienniczych, prowadzenia badań składu zebranych zmieszanych odpadów komunalnych czy prowadzenia kampanii informacyjnych.
• Dokonać rejestracji – państwa członkowskie muszą stworzyć rejestr producentów wyrobów włókienniczych. Z dużym prawdopodobieństwem rejestr będzie obsługiwany za pośrednictwem BDO.
• Raportować dane o produktach – producenci wyrobów włókienniczych będą musieli składać sprawozdania o wprowadzonych ilościach wyrobów włókienniczych, co będzie z kolei konieczne do obliczenia obowiązkowych opłat i realizacji celów recyklingowych.

Producenci wyrobów włókienniczych, w celu realizacji obowiązków wynikających z udziału w systemie ROP, będą mogli korzystać z pośrednictwa organizacji odpowiedzialności producenta.

Zakaz chowu i hodowli zwierząt futerkowych w celach komercyjnych

Uchwalona 7 listopada 2025 r. nowelizacja ustawy o ochronie zwierząt („UOZ”) wprowadza całkowity zakaz chowu i hodowli zwierząt futerkowych w celach komercyjnych (poza królikami). Nowelizacja zakazuje chowu i hodowli wyłącznie w celu pozyskania futer takich zwierząt jak lisy, norki czy nutrie. Nowe regulacje zostały ogłoszone 4 grudnia 2025 r. i wchodzą w życie po 14 dniach (tj. 18 grudnia 2025 r.).

• Zakaz nowych hodowli - po wejściu w życie ustawy zakazane będzie podejmowanie działalności związanej z hodowlą zwierząt futerkowych w celach komercyjnych (z wyjątkiem hodowli królików).
• Okres przejściowy dla  istniejących hodowli– hodowcy i rolnicy, którzy prowadzili zakazaną działalność przed wejściem w życie zakazu, mogą ją kontynuować do 31 grudnia 2033 r. Dla branży wprowadzono zatem długi okres przejściowy, który umożliwia zmianę profilu działalności.
• Odszkodowania – osoby, których działalność została zakazana, mogą ubiegać się o odszkodowanie od Skarbu Państwa. Odszkodowanie obejmuje wyrównanie straty majątkowej, bez korzyści, które hodowca lub rolnik mogliby osiągnąć, gdyby strata nie powstała.

Długość kontroli środowiskowych – korzystne orzeczenie NSA

Limity czasu kontroli u przedsiębiorców przewiduje art. 55 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców („PP”). Zgodnie z tym przepisem łączny czas trwania wszystkich kontroli danego organu kontroli u przedsiębiorcy w jednym roku kalendarzowym nie może przekraczać w odniesieniu do:

• mikroprzedsiębiorcy – do 6 dni roboczych,
• małego przedsiębiorcy – do 18 dni roboczych,
• średniego przedsiębiorcy – do 24 dni roboczych,
• pozostałych podmiotów – do 48 dni roboczych.

W starszym orzecznictwie sądów administracyjnych dominował pogląd zgodnie, z którym do ww. limitów wliczają się tylko dni kontroli prowadzonej przez kontrolerów w siedzibie przedsiębiorcy lub miejscu wykonywania przez niego działalności gospodarczej (tak np. wyrok NSA z dnia 7 czerwca 2017 r., sygn. akt II FSK 1418/15, wyrok NSA z dnia 6 czerwca 2018 r., sygn. akt II FSK 384/18, wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 maja 2019 r., sygn. akt III SA/Wa 139/19). Orzecznictwo to było zdecydowanie niekorzystne dla przedsiębiorców. Prowadziło bowiem de facto do sytuacji, w której mimo ustalonych limitów, kontrola mogła trwać u przedsiębiorcy nawet cały rok, o ile kontrolerzy nie pojawiali się w jego siedzibie.

W wyroku z 15 października 2025 r. (III OSK 1677/22) Naczelny Sąd Administracyjny zdecydowanie przeciwstawił się ww. linii orzeczniczej i stwierdził, że do limitów należy wliczać wszystkie dni robocze od rozpoczęcia kontroli do jej zakończenia. Oznacza to, że granica np. 48 dni dotyczy dni od dnia wszczęcia kontroli do dnia jej zakończenia – niezależnie od tego, czy w danym dniu kontroler przebywał w siedzibie przedsiębiorcy czy też czynności kontrolne były prowadzone w innym miejscu. Jeśli czynności wykonywane danego dnia wiążą się z uciążliwością dla przedsiębiorcy, to należy je wliczyć do limitów.

NSA podkreślił, że celem art. 55 PP jest ochrona przedsiębiorcy przed zbyt długim prowadzeniem kontroli jego działalności. Przepis ten ma na celu chronić przedsiębiorcę przed niekończącymi się, permanentnymi kontrolami zakłócającymi prowadzoną przez niego działalność gospodarczą.

W czym kancelaria może pomóc:

• Pomagamy w rejestracji działalności w odpowiednim rejestrze producentów.
• Reprezentujemy przedsiębiorców w postępowaniach prowadzonych przez organy ochrony środowiska i przez sądy administracyjne, a także w postępowaniach kontrolnych.
• Udzielamy wsparcia w postępowaniach o uzyskanie odszkodowania.
• Doradzamy, jak zgodnie z przepisami zakończyć działalność albo zmienić profil hodowli.
• Weryfikujemy czy kontrolerzy wykonują swoje działania zgodnie z przepisami prawa, pomagamy chronić przedsiębiorców przed nadmierną ingerencją organów podczas kontroli.
  ‍

[1] Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylająca niektóre dyrektywy

[2] Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/1892 z dnia 10 września 2025 r. zmieniająca dyrektywę 2008/98/WE w sprawie odpadów