Newsletter środowiskowy 29/01/2026

Rozporządzenie UE w sprawie zapobiegania stratom granulatu z tworzyw sztucznych – nowe zasady dla biznesu wykorzystującego granulat

Rozporządzenie 2025/2365[1] („Rozporządzenie”) ustanawia jednolite na poziomie Unii Europejskiej zasady zapobiegania stratom granulatu z tworzyw sztucznych, uznawanego za jedno z głównych źródeł zanieczyszczenia środowiska mikroplastikiem. Granulat wykorzystywany jest powszechnie jako surowiec w procesach produkcyjnych, a jego niekontrolowane uwalnianie do środowiska może następować na etapie produkcji, magazynowania, przeładunku i transportu.

• „Granulat”- masa materiału zawierającego polimery, niezależnie od kształtu, formy lub rozmiaru tego materiału, który jest wykorzystywany do formowania w procesach wytwarzania produktów z tworzyw sztucznych, bez względu na jego rzeczywiste zastosowanie.

Kto jest objęty Rozporządzeniem?

Nowe przepisy mają zastosowanie przede wszystkim do podmiotów wykonujących w Unii operacje obejmujące granulat z tworzyw sztucznych w ilościach równych progowi co najmniej 5 ton w poprzednim roku kalendarzowym. Słowo „operacje” nie zostało zdefiniowane w Rozporządzeniu, jednakże z jego motywów można wnioskować, że chodzi tu o bardzo szeroki katalog działań dokonywanych przy użyciu granulatu przez wszystkie podmioty gospodarcze. Rozporządzenie będzie zatem dotyczyć m.in. producentów, importerów, operatorów instalacji przemysłowych, przedsiębiorstwa logistyczne, czy przewoźników, o ile podmioty te wykonują działania gospodarcze przy użyciu granulatu lub produktów go zawierających.

Jakie nowe obowiązki wprowadza Rozporządzenie?

• Obowiązek wdrożenia planów zarządzania ryzykiem wydostania się granulatu. Mają one obejmować m.in. identyfikację miejsc potencjalnego wydostania się granulatu do środowiska, środki zapobiegania, środki ograniczania skutków wydostania się granulatu i środki usuwania tych skutków, procedury reagowania na incydenty czy szkolenia personelu.
• Obowiązek uzyskania odpowiednich certyfikatów, a w przypadku niektórych przedsiębiorców, także obowiązek uzyskania pozwolenia na działanie instalacji.
• Obowiązki ewidencyjne i sprawozdawcze, w tym coroczne raportowanie szacunkowych strat.

Od kiedy trzeba wykonywać nowe obowiązki?

Zasadnicze obowiązki będą stosowane dopiero od 17 grudnia 2027 r. Jednak część przepisów obowiązuje już od 16 grudnia 2025 r.; są to np. art. 3 ust. 1 Rozporządzenia, który przewiduje ogólne zobowiązanie podmiotów gospodarczych do zapewnienia unikania strat granulatu czy art. 5 ust. 6 akapit 2 Rozporządzenia, który przewiduje obowiązek oszacowania strat granulatu m.in. w celu sporządzenia planu zarządzania ryzykiem.

Zmiany w systemie kaucyjnym w zakresie szklanych butelek

W Parlamencie zakończono prace nad projektem częściowo zmieniającym obowiązujący system kaucyjny (druk sejmowy nr 2112[2]). Ustawa została uchwalona i przekazana do podpisu Prezydenta RP.

Projektowane zmiany dotyczą przedsiębiorców, którzy przed wejściem w życie systemu kaucyjnego prowadzili własne systemy zbierania szklanych butelek wielokrotnego użytku – dotyczy to przede wszystkim dużych browarów. Na mocy proponowanych przepisów podmioty te będą mogły kontynuować działalność w ramach dotychczasowych, „prywatnych" systemów zbiórki butelek do dnia 31 grudnia 2028 r. Warunkiem skorzystania z tego uprawnienia jest zgłoszenie zamiaru kontynuowania prowadzenia systemu na zasadach dotychczasowych ministrowi właściwemu do spraw klimatu w terminie do dnia 31 marca 2026 r.

Po upływie okresu przejściowego, tj. od dnia 1 stycznia 2029 r., przedsiębiorcy ci będą zobowiązani do przystąpienia do ogólnego systemu kaucyjnego utworzonego przez podmiot reprezentujący. Nowelizacja ma na celu zapewnienie płynnego przejścia między dotychczasowymi rozwiązaniami a jednolitym systemem kaucyjnym oraz czasowe zachowanie dobrze funkcjonujących i sprawdzonych systemów „prywatnych”.

Wyrok NSA dotyczący sprzętu elektrycznego i elektronicznego

W wyroku z 15 października 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. akt III OSK 2035/24) odniósł się do istotnej kwestii interpretacyjnej na gruncie ustawy z dnia 11 września 2015 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (dalej: „UZS”). Wyrok dotyczył kwestii uznania bądź nieuznania za sprzęt w rozumieniu UZS 5 rodzajów produktów, które były komponentami i półproduktami tj.:  1) minikomputerów, 2) płytek, 3) kamer, 4) kart pamięci i przedłużaczy slotu kart microSD, 5) przewodów do połączenia minikomputera.

NSA uznał, że „sprzęt” w rozumieniu UZS to urządzenie funkcjonalnie kompletne, a więc takie, które jest gotowe do użycia zgodnie ze swoim przeznaczeniem. Tym samym nie każdy element czy komponent zawierający części elektryczne lub elektroniczne automatycznie podlega reżimowi UZS.

NSA stwierdził, że uznanie za sprzęt niesamodzielnych funkcjonalnie części, służących do produkcji samodzielnych funkcjonalnie sprzętów musiałoby prowadzić do wniosku, że w stosunku do tego samego sprzętu obowiązki przewidziane w UZS podlegałyby aktywacji dwukrotnie: raz w odniesieniu do części wprowadzanej do obrotu i drugi raz, w ramach wprowadzonego do obrotu urządzenia, którego ta część jest komponentem. Sytuacja taka nie była ani celem ustawodawcy, ani nie znajduje oparcia w przepisach UZS.

Wyrok usuwa istotne wątpliwości interpretacyjne i jest korzystny dla przedsiębiorców wprowadzających na rynek komponenty, moduły lub półprodukty, które same w sobie nie spełniają kryterium funkcjonalnej kompletności. Może to prowadzić do ograniczenia obowiązków rejestracyjnych, sprawozdawczych oraz kosztów związanych z finansowaniem zagospodarowania zużytego sprzętu.

Orzeczenie to ma szczególne znaczenie, ponieważ liczba wyroków sądów odnoszących się do UZS jest relatywnie niewielka, a kwestia ta wywołuje rozbieżności interpretacyjne wśród organów administracji publicznej. Należy zatem liczyć, że wyrok ten da początek jednolitej linii orzeczniczej – korzystnej dla przedsiębiorców.

W czym możemy pomóc?

• analiza obowiązków przedsiębiorców wynikających z Rozporządzenia 2025/2365 oraz sposobu ich wykonania, w tym przygotowanie planów zarządzania ryzykiem strat granulatu,
• wsparcie we wdrażaniu i aktualizacji procedur środowiskowych, w tym dokumentacji wewnętrznej i systemów raportowania,
• doradztwo prawne przy wdrażaniu i modyfikacji systemu kaucyjnego,
• analiza kwalifikacji produktów jako sprzętu elektrycznego i elektronicznego w świetle aktualnego orzecznictwa NSA, oraz sposobu realizacji obowiązków związanych z tym sprzętem,
• reprezentacja w postępowaniach administracyjnych i sądowoadministracyjnych.
  
  ‍

[1] Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/2365 z dnia 12 listopada 2025 r. w sprawie zapobiegania stratom granulatu z tworzyw sztucznych w celu ograniczenia zanieczyszczenia mikrodrobinami plastiku, dalej: „Rozporządzenie 2025/2365”

[2] https://www.sejm.gov.pl/Sejm10.nsf/PrzebiegProc.xsp?nr=2112