Newsletter środowiskowy 12/2025

Zmiany w Fit for 55

Przypomnijmy, że Fit for 55 to pakiet przepisów wprowadzających europejskie prawo o klimacie. Składa się z wielu nowych środków walki ze zmianami klimatycznymi (np. CBAM) oraz rewizji tych, które zostały już wcześniej przyjęte w UE (np. rozszerzenie systemu ETS). Naczelnym celem polityki Fit for 55 jest osiągnięcie neutralności klimatycznej do 2050 r.

CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) – wprowadzenie progu zwolnienia

Parlament Europejski i Rada UE w drodze Rozporządzenia nr 2025/2083[1] przyjęły zmiany upraszczające funkcjonowanie CBAM (mechanizmu wyrównywania cen na granicach, nazywanego także granicznym podatkiem węglowym).

Kluczowe uproszczenie polega na wprowadzeniu zwolnienia z obowiązków wynikających z CBAM podmiotów importujących mniej niż 50 ton towarów objętych CBAM rocznie (z wyłączeniem energii elektrycznej i wodoru). UE szacuje, że zwolnienie to obejmie około 182 tys. importerów — głównie MŚP oraz osoby fizyczne — przy jednoczesnym utrzymaniu pokrycia mechanizmem ponad 99% emisji.

Inne zmiany mają ułatwić importerom spełnianie wymogów sprawozdawczych oraz uprościć procedurę autoryzacji zgłaszających. Rozporządzenie nr 2025/2083 wprowadza także większe zróżnicowanie kar, w tym łagodniejsze traktowanie nieumyślnych błędów w raportowaniu.

ETS 2 — zmiana daty wprowadzenia

Rada UE poparła odroczenie wejścia w życie ETS 2. System ETS 2 ma być nowym systemem handlu uprawnieniami do emisji, zorganizowanym na wzór obecnie funkcjonującego systemu ETS. ETS 2 ma objąć emisje CO2 z sektora budownictwa, transportu drogowego i wybranych sektorów dodatkowych. Obowiązki z zakresu tego systemu zostaną nałożone przede wszystkim na dostawców i podmioty przemysłowe.

Wejście w życie ETS2 ma zostać przesunięte z 2027 r. na 2028 r. Prace nad przesunięciem terminu będą teraz prowadzone w Parlamencie Europejskim. Zmiana oznaczałaby rok dodatkowego czasu na przygotowania do wdrożenia systemu dla przedsiębiorstw z ww. sektorów. Rada UE zapowiedziała także ogólną rewizję systemu ETS 2.

Nowy cel klimatyczny UE na 2040 r.

Parlament Europejski i Rada UE przyjęły pozytywne stanowisko w sprawie wprowadzenia pośredniego, wiążącego celu redukcji emisji o 90% do 2040 r. (w porównaniu z 1990), obok już wcześniej wyznaczonych celów redukcji emisji o 55% do 2030 r. oraz osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 r.
‍

Akty wykonawcze do Rozporządzenia CRCF[2]

Komisja Europejska opublikowała rozporządzenie wykonawcze[3] („Rozporządzenie wykonawcze”) do Rozporządzenia CRCF, które weszło w życie 26 grudnia 2024 r. i które ustanawia ramy unijnego systemu certyfikacji dla działań usuwających dwutlenek węgla z atmosfery oraz redukujących emisje dwutlenku węgla z gleb.

Rozporządzenie wykonawcze normuje zasady funkcjonowania całego systemu CRCF — w tym role, obowiązki, wymogi dla jednostek certyfikujących i zasady audytu — oraz ustanawia fundament dla dalszych aktów delegowanych, które określą szczegółowe metodologie dla poszczególnych rodzajów usuwania dwutlenku węgla. Ich publikacja i wejście w życie planowane jest na 2026 r.

W Rozporządzeniu wykonawczym wprowadzono jednolite zasady certyfikacji dla technologicznych metod usuwania CO₂ (DACCS, Biochar, BioCSS) oraz praktyk lądowych i rolniczych (carbon farming), oraz sprecyzowano wymogi dotyczące m.in.:

• kwalifikacji i niezależności audytorów,
• ujednoliconej dokumentacji i kontroli jakości,
• procedur monitoringu, obsługi skarg i nadzoru wewnętrznego,
• mechanizmów zapobiegających „scheme hopping” (ubieganiu się o certyfikację w innym systemie po wcześniejszej odmowie).
  ‍

W czym możemy pomóc?

• Identyfikacja obowiązków przedsiębiorców z zakresu CBAM, ETS 2.
• Doradztwo przy przygotowywaniu i wprowadzaniu procedur w celu wykonywania obowiązków nałożonych przez CBAM, ETS 2 i innych unijnych przepisów prawa ochrony środowiska.
• Analiza kwalifikowalności działań do certyfikacjiw ramach CRCF.
• Doradztwo przy projektowaniu strategii usuwania emisji i rolnictwa węglowego.
• Wsparcie w integracji jednostek CRCFz raportowaniem ESG, Taksonomią UE i CSRD.
  ‍

Relacja prawnika Bartłomieja Małkiewicza z konferencji Made For Restaurant

Konferencje Made For Restaurant to jedno z najważniejszych wydarzeń dla sektora HoReCa w Polsce. Co pół roku gromadzą one właścicieli i menedżerów restauracji, szefów kuchni, dostawców rozwiązań technologicznych, przedstawicieli branżowych organizacji oraz ekspertów i doradców, również z zakresu ochrony środowiska. Spotkanie stanowi platformę wymiany wiedzy o trendach, nowych modelach biznesowych i nadchodzących zmianach, które wpływają na codzienne funkcjonowanie lokali gastronomicznych.

W trakcie jesiennej edycji konferencji, która odbyła się 18 listopada 2025 r. w hotelu Radisson Blu w Sopocie, wziąłem udział w panelu poświęconym gospodarowaniu odpadami i opakowaniami w gastronomii. Dyskusja koncentrowała się na zwiększającej się liczbie obowiązków środowiskowych, które dotyczą dziś nie tylko dużych podmiotów, ale również pojedynczych restauracji i mniejszych sieci.

Przedsiębiorcy często muszą mierzyć się z wymogami związanymi z ewidencją i przekazywaniem odpadów, a także z obowiązkami wynikającymi z przepisów dotyczących produktów w opakowaniach (np. jedzenia sprzedawanego na wynos).

W trakcie panelu wraz z innymi uczestnikami dyskutowaliśmy o tym jak restauratorzy mogą ułatwić realizowanie swoich obowiązków, z jakimi przedsiębiorstwami mogą w tym celu współpracować, a także jakie wewnętrzne procedury powinni przyjąć, aby uniknąć sankcji finansowych ze strony organów.

Jakie zatem najważniejsze obowiązki mają restauratorzy w związku z gospodarowaniem opakowaniami i odpadami? Przede wszystkim zdecydowana większość restauratorów powinna zarejestrować się w bazie danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami (BDO). To podstawowy krok, ponieważ umożliwia realizację pozostałych obowiązków, w tym prowadzenie ewidencji, sprawozdawczości, czy podawania numerów BDO na dokumentach związanych z działalnością przedsiębiorcy. Jeśli restaurator wprowadza na rynek duże ilości produktów w opakowaniach (np. jedzenie na wynos) powinien on rozważyć współpracę z organizacją odzysku opakowań. Organizacje te są wyspecjalizowanymi podmiotami, które pomagają w realizacji obowiązków związanych z gospodarowaniem opakowaniami. Z kolei jeśli chodzi o odpady, to restauratorzy powinni upewnić się, że wytwarzają jedynie odpady komunalne. Jeśli wytwarzaliby odpady inne niż komunalne, muszą w takim wypadku podjąć współpracę z wyspecjalizowanym przedsiębiorcą, który będzie od nich odbierał takie odpady.

Następnie wygłosiłem krótki wykład o zasadach funkcjonowania systemu kaucyjnego, który staje się obecnie jednym z kluczowych obszarów zmian dla branży. Opowiedziałem uczestnikom konferencji o tym jakie opakowania są objęte systemem kaucyjnym, jakie zasady rządzą tym systemem oraz o sankcjach w wypadku nieprzystąpienia do systemu. Wskazałem także, jakie obowiązki wiążą się z uczestnictwem w systemie, w tym między innymi o obowiązku zawarcia umowy z podmiotem reprezentującym.

Jak zatem w uproszczeniu wygląda system kaucyjny? Określone rodzaje opakowań zostały od 1 października 2025 r. objęte system kaucyjnym, który ma zapewnić wysoki odsetek zbierania opakowań i ich ponowne wykorzystanie, co ma z kolei ograniczyć ilość odpadów. W ramach systemu kaucyjnego zbierane są opakowania metalowe, plastikowe i szklane.

Przedsiębiorcy często muszą mierzyć się z wymogami związanymi z ewidencją i przekazywaniem odpadów, a także z obowiązkami wynikającymi z przepisów dotyczących produktów w opakowaniach (np. jedzenia sprzedawanego na wynos).

W trakcie panelu wraz z innymi uczestnikami dyskutowaliśmy o tym jak restauratorzy mogą ułatwić realizowanie swoich obowiązków, z jakimi przedsiębiorstwami mogą w tym celu współpracować, a także jakie wewnętrzne procedury powinni przyjąć, aby uniknąć sankcji finansowych ze strony organów.

Jakie zatem najważniejsze obowiązki mają restauratorzy w związku z gospodarowaniem opakowaniami i odpadami? Przede wszystkim zdecydowana większość restauratorów powinna zarejestrować się w bazie danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami (BDO). To podstawowy krok, ponieważ umożliwia realizację pozostałych obowiązków, w tym prowadzenie ewidencji, sprawozdawczości, czy podawania numerów BDO na dokumentach związanych z działalnością przedsiębiorcy. Jeśli restaurator wprowadza na rynek duże ilości produktów w opakowaniach (np. jedzenie na wynos) powinien on rozważyć współpracę z organizacją odzysku opakowań. Organizacje te są wyspecjalizowanymi podmiotami, które pomagają w realizacji obowiązków związanych z gospodarowaniem opakowaniami. Z kolei jeśli chodzi o odpady, to restauratorzy powinni upewnić się, że wytwarzają jedynie odpady komunalne. Jeśli wytwarzaliby odpady inne niż komunalne, muszą w takim wypadku podjąć współpracę z wyspecjalizowanym przedsiębiorcą, który będzie od nich odbierał takie odpady.

Następnie wygłosiłem krótki wykład o zasadach funkcjonowania systemu kaucyjnego, który staje się obecnie jednym z kluczowych obszarów zmian dla branży. Opowiedziałem uczestnikom konferencji o tym jakie opakowania są objęte systemem kaucyjnym, jakie zasady rządzą tym systemem oraz o sankcjach w wypadku nieprzystąpienia do systemu. Wskazałem także, jakie obowiązki wiążą się z uczestnictwem w systemie, w tym między innymi o obowiązku zawarcia umowy z podmiotem reprezentującym.

Jak zatem w uproszczeniu wygląda system kaucyjny? Określone rodzaje opakowań zostały od 1 października 2025 r. objęte system kaucyjnym, który ma zapewnić wysoki odsetek zbierania opakowań i ich ponowne wykorzystanie, co ma z kolei ograniczyć ilość odpadów. W ramach systemu kaucyjnego zbierane są opakowania metalowe, plastikowe i szklane.
‍

[1] Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/2083 z dnia 8 października 2025 r. w sprawie zmiany rozporządzenia (UE) 2023/956 w odniesieniu do uproszczenia i wzmocnienia mechanizmu dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2.

[2] Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/3012 z dnia 27 listopada 2024 r. w sprawie ustanowienia unijnych ram certyfikacji trwałego pochłaniania dwutlenku węgla, technik węglochłonnych oraz składowania dwutlenku węgla w produktach.

[3] Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2025/2358 z dnia 20 listopada 2025 r. ustanawiające zasady dotyczące systemów certyfikacji, jednostek certyfikujących oraz audytów na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/3012.