Nowe wsparcie dla przemysłu energochłonnego związane z kosztami energii

Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o wsparciu przedsiębiorców sektorów energochłonnych z tytułu ponoszenia kosztów energii elektrycznej. Przewiduje on nowy mechanizm dopłat do kosztów energii elektrycznej finansowany z czasowo podwyższonego podatku CIT dla wybranych przedsiębiorców z sektora paliwowego i energetycznego.

Kontekst regulacji

Projekt powstał w odpowiedzi na utrzymujące się wysokie koszty energii elektrycznej ponoszone przez polski przemysł energochłonny. Jak wskazano w uzasadnieniu projektu ustawy, w drugiej połowie 2025 r. Polska odnotowała najwyższe ceny energii elektrycznej dla największych przedsiębiorstw w Unii Europejskiej (171,6 euro/MWh).

Wsparcie wpisuje się w unijne „Ramy środków pomocy państwa na rzecz wsparcia Paktu dla czystego przemysłu” (CISAF), a także tymczasowe wytyczne METSAF, przyjęte w związku z kryzysem na Bliskim Wschodzie i wzrostem cen surowców energetycznych.

Wsparcie

Beneficjenci

Ze wsparcia będą mogli skorzystać przedsiębiorcy, którzy łącznie:

• ponad 50% przychodu z działalności gospodarczej osiągają z działalności w szeroko pojętym przemyśle ciężkim i przetwórczym – od górnictwa i wydobycia, przez przetwórstwo spożywcze, włókiennicze, drzewne i papiernicze, po rafinerie, chemię, farmację, tworzywa sztuczne i gumę, szkło i ceramikę, hutnictwo żelaza, stali i metali nieżelaznych, aż po produkcję baterii i akumulatorów, elektroniki, sprzętu elektrycznego, komponentów motoryzacyjnych i mebli (pełna lista kodów PKD w załączniku),
• wykonywali ww. działalność przez okres kwalifikowany i na dzień złożenia wniosku o wsparcie;
• są wpisani do wykazu odbiorców przemysłowych prowadzonego na podstawie ustawy o odnawialnych źródłach energii;
• posiadają prawo do dysponowania nieruchomością pod inwestycję wymaganą dla uzyskania wsparcia;
• spełniają inne warunki formalne (m.in. brak zaległości podatkowych i składkowych, brak statusu przedsiębiorstwa w trudnej sytuacji, brak wpisu na listy sankcyjne).

Forma i wysokość wsparcia

Wsparcie będzie miało formę dopłaty do kosztów energii elektrycznej, udzielanej przez okres do 3 kolejnych lat, nie dłużej niż do 31 grudnia 2030 r. Dopłata obejmie do 50% rocznego zużycia energii elektrycznej przedsiębiorcy. Roczna wysokość wsparcia w przeliczeniu na 1 MWh kwalifikującego się zużycia nie będzie mogła przekroczyć 50% średniej ceny sprzedaży energii  ogłaszanej przez Prezesa URE (70% w 2027 r., w związku z zużyciem w okresie 1 marca–31 grudnia 2026 r.) ani skutkować obniżeniem ceny poniżej 50 euro/MWh.

Obowiązek zrealizowania nowej inwestycji

Warunkiem otrzymania wsparcia jest przeznaczenie co najmniej 50% jego kwoty na inwestycje przyczyniające się do obniżenia kosztów funkcjonowania systemu elektroenergetycznego lub odpowiadające potrzebom rynku energii elektrycznej i systemu elektroenergetycznego. Inwestycje nie mogą prowadzić do zwiększenia zużycia paliw kopalnych.  Wśród kwalifikowanych inwestycji wskazano w szczególności inwestycje:

• zwiększające elastyczność po stronie popytu, umożliwiające dostosowanie poboru energii elektrycznej do sygnałów rynkowych lub sygnałów operatorów systemu elektroenergetycznego;
• w elektryfikację i efektywność energetyczną;
• w odnawialne źródła energii i ich integrację z profilem zużycia przedsiębiorcy;
• w infrastrukturę umożliwiającą elastyczną i bezpieczną pracę instalacji przedsiębiorcy.

Inwestycja powinna zostać oddana do użytkowania w ciągu 48 miesięcy od udzielenia wsparcia (wyjątkowo 60 miesięcy, jeśli przemawiają za tym względy techniczne i znaczenie inwestycji dla bezpieczeństwa energetycznego, obniżenia energochłonności lub jednostkowej ceny energii).

Operator programu i procedura uzyskiwania wsparcia

Operatorem pomocy odpowiedzialnym za nabór wniosków o udzielenie wsparcia będzie Bank Gospodarstwa Krajowego. Listę zakwalifikowanych przedsiębiorców będzie jednak ustalać komisja konkursowa powołana Ministra Finansów i Gospodarki, w skład której wejdą przedstawiciele wybranych resortów, instytucji, BGK i PSE.

Warunki i kryteria oceny wniosków, rodzaje inwestycji do realizacji w ramach programu i inne kwestie szczegółowe określi program pomocy, który przyjmie Rada Ministrów.

Budżet programu

Budżet programu wynosi 4,8 mld zł.

Finansowanie programu wsparcia ma zapewnić wprowadzenie podwyższonej stawki CIT od podatników prowadzących działalność w zakresie wydobycia gazu ziemnego lub ropy naftowej, produkcji paliw ciekłych z przerobu ropy naftowej, obrotu gazem ziemnym, paliwami ciekłymi lub ropą naftową, a także przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej spełniających przesłanki wskazane w projekcie. Wysokość stawek CIT to: 30% w pierwszym roku, 26% w drugim i 23% w trzecim. Po tym okresie przywrócona zostanie stawka podstawowa.

Wejście w życie

Projekt ustawy został przyjęty przez radę Ministrów. W dalszej kolejności będzie rozpatrywany przez Sejm i Senat.

Planowany termin wejścia w życie ustawy to 1 stycznia 2027 r. Rada Ministrów powinna przyjąć rządowy program pomocy w terminie 3 miesięcy od wejścia w życie ustawy, a Minister Finansów i Gospodarki powołać komisję konkursową w ciągu 30 dni od przyjęcia programu. Udzielanie wsparcia jest ponadto warunkowane pozytywną decyzją Komisji Europejskiej o zgodności pomocy z rynkiem wewnętrznym.

‍